پاسخ مهدی فخیم‌زاده به شایعه درگذشتش؛ چرخهٔ خبر جعلی
«من هر وقت بمیرم، خودم به شما خبر می‌دهم!» این جملهٔ مهدی فخیم‌زاده در واکنش به شایعه تازه دربارهٔ درگذشتش، در نگاه اول خنده‌دار است. اما به نوشتهٔ عصر ایران، پشت این شوخی واقعیتی تلخ پنهان است: خبر مرگ انسان‌ها به ابزاری برای جذب مخاطب، افزایش بازدید و بالا بردن تعداد لایک و کامنت تبدیل شده است.
شایعه‌ای که اولین و آخرین نیست
به گزارش عصر ایران به قلم نهال موسوی، شایعه درگذشت مهدی فخیم‌زاده اولین نمونه از این دست نیست و احتمالاً آخرین هم نخواهد بود. طی سال‌های گذشته بارها خبرهای کذب دربارهٔ فوت یا وخامت حال بازیگران، خوانندگان و چهره‌های شناخته‌شده منتشر شده است؛ از هنرمندان پیشکسوت تا چهره‌هایی که در اوج فعالیت حرفه‌ای خود بوده‌اند.
نتیجه تقریباً هر بار یکسان است: خانواده و دوستان با نگرانی تماس می‌گیرند، خود هنرمند ناچار می‌شود مقابل دوربین ظاهر شود و ثابت کند هنوز زنده است، و چند ساعت بعد صفحه منتشرکننده بدون کوچک‌ترین مسئولیتی سراغ شایعه بعدی می‌رود.
اقتصاد توجه؛ چرا این خبرها زیاد شده‌اند؟
پرسشی که ورودی مطرح می‌کند این است: چرا چنین خبرهایی تا این اندازه زیاد شده‌اند؟ پاسخ در «اقتصاد توجه» جست‌وجو می‌شود؛ جایی که ارزش یک محتوا نه با صحت آن، بلکه با تعداد کلیک، بازدید و تعامل سنجیده می‌شود. به نوشتهٔ عصر ایران، الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی به محتوایی پاداش می‌دهند که احساسات شدید ایجاد کند و هیچ خبری به اندازه خبر مرگ یک چهره شناخته‌شده مخاطب را وادار به توقف، کلیک یا کامنت نمی‌کند.
همین سازوکار باعث شده برخی صفحات اینستاگرامی، آگاهانه یا ناآگاهانه، مرز میان اطلاع‌رسانی و فریب را از بین ببرند. به تعبیر ورودی، بسیاری از این صفحات رسانه نیستند، «کارخانه تولید واکنش»اند. اگر شایعه تکذیب شود، نهایتاً پست حذف می‌شود یا توضیحی کوتاه منتشر می‌کنند، اما سود اصلی یعنی افزایش دیده‌شدن صفحه از قبل به دست آمده است.
قربانی فقط هنرمند نیست
در این میان، قربانی اصلی تنها هنرمند نیست. خانواده، دوستان و حتی مخاطبانی که سال‌ها با آثار آن فرد زندگی کرده‌اند، ناگهان با خبری روبه‌رو می‌شوند که می‌تواند دقایقی یا ساعاتی آن‌ها را در شوک و اضطراب فرو ببرد.
پدیده‌ای جهانی
این پدیده به ایران محدود نیست. در ورودی به شایعه درگذشت جکی چان در سال ۲۰۱۴ اشاره شده که میلیون‌ها نفر آن را باور کردند و او ناچار شد با انتشار تصویری از خود، زنده بودنش را اعلام کند. مورگان فریمن نیز بارها قربانی چنین خبرهایی شده است، تا جایی که در مقطعی تیم رسانه‌ای او مجبور شد رسماً اعلام کند هر خبری دربارهٔ مرگش کذب است. سلین دیون، تام هنکس، دنزل واشینگتن و سیلوستر استالونه نیز در سال‌های مختلف با همین تجربه روبه‌رو شده‌اند.
عادی شدن شایعه؛ نگران‌کننده‌تر از خود شایعه
به نوشتهٔ عصر ایران، شاید نگران‌کننده‌تر از خود شایعه، عادی شدن آن باشد. شوخی با مرگ که زمانی خط قرمز اخلاقی محسوب می‌شد، حالا برای برخی مدیران صفحات مجازی به ترفند بازاریابی تبدیل شده است. واکنش مهدی فخیم‌زاده نیز از همین جهت قابل توجه بود؛ او به جای عصبانیت، با طنز پاسخ داد.
نقش کاربران
ورودی در پایان، کاربران را نیز مخاطب قرار می‌دهد: هر بار که بدون بررسی یک خبر تکان‌دهنده را بازنشر می‌کنیم یا زیر آن کامنت می‌گذاریم، ناخواسته به همان چرخه‌ای کمک می‌کنیم که از شایعه تغذیه می‌کند. به تعبیر متن، گاهی بهترین واکنش به یک خبر دروغ، نه انتشار بیشتر آن، بلکه نادیده گرفتن و گزارش کردن (ریپورت) منبعی است که برای چند کلیک بیشتر، مرز میان حقیقت و دروغ را از بین برده است.
💬 دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.