بس ایکس ماکینا؛ وسترن استیم‌پانک نتفلیکس با تاریخ و خیال

به گزارش سینماتک، بس ایکس ماکینا، سریال انیمه‌ای جدید نتفلیکس، بس ریوز واقعی را از دل تاریخ بیرون می‌کشد و در نسخه‌ای جایگزین از غرب آمریکا پس از جنگ داخلی قرار می‌دهد؛ جایی که او دیگر یک قانون‌شکن ساده نیست، بلکه کهنه‌سربازی با دست سایبرنتیک است که به شکار جایزه‌بگیران می‌پردازد. لیشان توماس، خالق سریال، این اثر را با همکاری استودیو میر کره جنوبی ساخته و بری تو henری صداپیشگی شخصیت اصلی را بر عهده دارد.

دنیای استیم‌پانک و وسترن

سریال در نسخه‌ای نامشخص و جایگزین از آمریکای پس از جنگ داخلی می‌گذرد. بس ریوز در آغاز یک شکارچی جایزه‌بگیر است که می‌خواهد از این کار کناره بگیرد و برای خانواده‌اش بهتر تأمین کند. دولت آمریکا مأموریتی پیچیده اما پردرآمد به او پیشنهاد می‌دهد: یافتن یک دانشمند گمشده که با آزمایش‌های فناورانه‌ای مرتبط است که امنیت آمریکا را تهدید می‌کند. در ازای موفقیت، هزار دلار و مقام اولین مارشال سیاه‌پوست آمریکا به او وعده داده می‌شود.

بس به‌اجبار با دانا (تاتی گابریل)، مهندس جوان و برادرزاده دانشمند گمشده، همسفر می‌شود. دانا در جست‌وجوی عموی خود است و رابطه مرید و مرادی میان او و بس شکل می‌گیرد. این رابطه یادآور رمان کلاسیک «شجاعت واقعی» است؛ بس تلاش می‌کند دانا را از خشونت‌های غرب وحشی آگاه کند و دانا هم راه‌های تازه‌ای برای رویارویی با دشمنان نشان می‌دهد.

روایت‌هایی از خشونت و هویت نژادی

سریال در کنار صحنه‌های اکشن، گفت‌وگوهای سنگینی درباره چرخه خشونت و هویت نژادی دارد. منتقد ورایتی می‌نویسد که حتی با وجود عناصر فانتزی، سریال هرگز اجازه نمی‌دهد بیننده ظلم و بی‌تفاوتی سفیدپوستان نسبت به رنگین‌پوستان را فراموش کند.

بس و دیگر شخصیت‌های رنگین‌پوست مدام میان دو راه گیر می‌کنند: چقدر در برابر سیستمی که تقریباً همیشه آن‌ها را سرکوب کرده مقاومت کنند و چقدر با آن همراهی کنند تا زندگی کم‌دردسری داشته باشند. سریال به‌ویژه با این پرسش اخلاقی روبه‌رو می‌شود که آیا باید با خشونت پاسخ داد و راه ستمگران را تکرار کرد.

شخصیت‌های دورگه نیز راهی برای کاوش هویت نژادی شده‌اند. منتقد اسکرین‌رنت این بخش را در ادامه آثار ربکا هال در «گذر» و رایان کوگلر در «گناهکاران» می‌بیند و می‌نویسد یکی از سفرهای شخصیتی سریال نگاهی روشن به احساس جداافتادگی و انزوای کسانی دارد که به دو دنیای مختلف تعلق دارند.

نقطه ضعف سریال؛ شش قسمت کافی نبود

به نوشته اسکرین‌رنت، بزرگ‌ترین مشکل سریال همان مشکلی است که بسیاری از سریال‌های امروزی با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند: تعیین نکردن طول مناسب برای روایت. نیمه اول شش قسمت با ریتم مناسبی پیش می‌رود و در هر قسمت مقدار مناسبی از داستان جهان و شخصیت‌ها را آشکار می‌کند.

اما در نیمه دوم، مفاهیم توماس و چندلندلی چنان روی هم انباشته می‌شوند که فرصت پرداختن به آن‌ها از دست می‌رود. تغییر یکی از شخصیت‌ها به مسیر شریرانه چنان شتاب‌زده است که بیننده فرصت نمی‌کند دلیل آن را هضم کند. پایان سریال نیز هم‌زمان می‌خواهد یک‌باره و تمام‌شده باشد و هم در را برای ادامه باز بگذارد. منتقد کولایدر نیز می‌نویسد ریتم داستان در قسمت‌های میانی کمی کند می‌شود.

به باور اسکرین‌رنت، یک یا دو قسمت بیشتر می‌توانست به‌عنوان دنباله و پایان‌بندی بهتر عمل کند و رشته‌های داستانی را جمع کند. کولایدر هم امیدوار است نتفلیکس فصل دیگری بسازد تا ایده‌های کمتر پرداخته‌شده شکوفا شوند.

انیمیشن استودیو میر و موسیقی

استودیو میر کره جنوبی پیش‌تر با آثاری چون «دویل می کرای»، «اسکال آیلند» و فیلم‌های انیمیشن «ویچر» برای نتفلیکس کار کرده است. به نوشته اسکرین‌رنت، این استودیو در بس ایکس ماکینا از خودش هم فراتر رفته و توانسته زیبایی‌شناسی‌های مختلف سریال را هماهنگ کند. ماشین‌ها و گجت‌ها به‌خوبی در محیط وسترن جای می‌گیرند و صحنه‌های تیراندازی ترکیبی از سرعت صحنه‌های کلاسیک این ژانر و انفجارهای سبک انیمه‌اند.

موسیقی سریال را رومن جیان‌آرتور و نیت واندر از گروه Wondaland آرتس جنیل مونائه ساخته‌اند و ترکیبی از ژانرهای مختلف است. قطعه‌هایی چون «The Blacker The Berry» از کندریک لامار و «Ain’t It A Sin» از چارلز بردلی در صحنه‌ها استفاده شده‌اند. ترانه تیتراژ سریال را جنیل مونائه اجرا کرده که نقش گلوری، همسر خیالی ریوز را هم بازی می‌کند.

بازیگران و صداپیشگان

برایان تایری هنری، نامزد جایزه امی، صداپیشگی بس ریوز را بر عهده دارد و تهیه‌کننده اجرایی سریال هم هست. به نوشته کولایدر، صدای عمیق و پرقدرت او به شخصیت وزن و اقتدار می‌دهد. تاتی گابریل نیز در نقش دانا میان شور جوانی و بار عاطفی شخصی تعادل برقرار می‌کند.

چسک اسپنسر در نقش لایت‌هورس، کلانتر بومی آمریکایی و دوست قدیمی بس که به دنبال همان جایزه است، از دیگر صداپیشگان است. جنیل مونائه نیز صحنه‌های تأثیرگذاری در نقش گلوری دارد.

مقایسه دیدگاه منتقدان

سه منتقد در یک نکته هم‌نظرند: انیمیشن استودیو میر و صداپیشگی برایان تایری هنری از نقاط قوت اصلی سریال است. اسکرین‌رنت و کولایدر هر دو معتقدند سریال به قسمت‌های بیشتری نیاز داشت تا قوس شخصیت‌ها مجال نفس کشیدن پیدا کند. ورایتی اما بر تعادل سریال میان پرسش‌های اخلاقی و سرگرمی تأکید می‌کند و آن را «قابل تأمل و در همان حال آسان برای تماشا» می‌داند.

بس ایکس ماکینا از ۳ نوامبر ۲۰۲۶ در نتفلیکس پخش می‌شود.

منبع: اسکرین‌رنت، کولایدر، ورایتی