به گزارش سینماتک، مقایسهٔ پلتفرم‌های نمایش خانگی در ایران دیگر به شمارش تعداد فیلم و سریال محدود نمی‌شود. فیلیمو، فیلم‌نت و نماوا به شبکه‌های تلویزیونی خصوصی بزرگی تبدیل شده‌اند که سریال می‌سازند، رئالیتی‌شو تولید می‌کنند، تاک‌شو دارند و فیلم اکران می‌کنند. به گزارش برترین‌ها، یک VOD خوب باید پلیر خوبی داشته باشد، رابط کاربری‌اش مزاحم تماشا نشود، آثار تازه را منظم عرضه کند و در برابر پولی که می‌گیرد ارزش مناسبی بسازد.
فیلیمو؛ تولید پرقدرت، پلیر پراصطکاک
فیلیمو از نظر تداوم تولید محتوای اختصاصی یکی از قدرتمندترین بازیگران بازار ایران است. در کنداکتور جاری آن می‌توان هم‌زمان سریال‌هایی مانند «کلاغ» به کارگردانی محمدحسین مهدویان و «بدنام» را دید و در کنار آن برنامه‌هایی مانند «بفرمایید جام» و «منشور» عرضه می‌شوند. «کلاغ» به‌طور مشخص به‌عنوان محصول استودیو فیلیمو معرفی شده است.
اما نقطهٔ ضعف مهم فیلیمو پلیر آن است. تبلیغات عملاً مانند قطعاتی مستقل از خود ویدئو رفتار می‌کنند؛ اگر کاربر بخواهد فیلم را جلو یا عقب ببرد، ممکن است ابتدا مجبور باشد تبلیغ را تا انتها ببیند و تازه پس از آن عمل Seek انجام شود. اگر فیلم یا قسمتی قبلاً دیده شده باشد، پخش مجدد الزاماً از آغاز شروع نمی‌شود و برگرداندن نشانگر زمان به ابتدا می‌تواند دوباره چرخهٔ تبلیغات را فعال کند.
در رابط محتوایی فعلی فیلیمو، امکان مؤثری برای ثبت دیدگاه یا امتیاز دادن به فیلم و سریال در اختیار کاربر نیست. این در حالی است که در سرویس‌های استریم، امتیاز و نظر کاربران بخشی از سیستم کشف محتواست. از نظر طراحی بصری، فیلیمو همچنان در ردهٔ پلتفرم‌های حرفه‌ای بازار ایران است؛ صفحهٔ اصلی پرمحتوا، تصاویر تبلیغاتی بزرگ و نمایش برجستهٔ تولیدات تازه کشف محتوای جدید را نسبتاً آسان می‌کند.
فیلم‌نت؛ متعادل‌ترین ترکیب
فیلم‌نت احتمالاً متعادل‌ترین ترکیب میان فناوری، محتوا و تجربهٔ کاربری را عرضه می‌کند. در صفحهٔ اصلی آن در کنار سریال «اعتراف می‌کنم»، عناوینی مانند «کوری»، رئالیتی‌شوی «شاه‌گل»، برنامهٔ گفت‌وگومحور «هم‌کلام» و چند عنوان «سینما آنلاین» دیده می‌شود. فیلم‌نت فیلم‌تئاتر را هم به سبد خود اضافه کرده است.
در صفحهٔ «اعتراف می‌کنم»، نه‌تنها خود مجموعه امتیاز کاربران را دارد، بلکه برای قسمت‌های مختلف نیز امتیاز جداگانه نمایش داده می‌شود و بخش «دیدگاه بینندگان» فعال است. برای نمونه در زمان این بررسی، امتیاز کلی مجموعه ۸۵ درصد ثبت شده و قسمت‌های مختلف امتیازهای مستقلی دارند.
در استفادهٔ عملی، مشکلاتی مانند چرخهٔ آزاردهندهٔ تبلیغ هنگام جلو و عقب بردن فیلم که در فیلیمو دیده می‌شود، در فیلم‌نت به آن شدت وجود ندارد. مسیر رسیدن از صفحهٔ محتوا به خود فیلم ساده‌تر است و پلیر کمتر میان کاربر و محتوا قرار می‌گیرد.
نماوا؛ فناوری زنده، موتور تولید کم‌رمق
نماوا از لحاظ فنی پلتفرم متروکی نیست. اپلیکیشن موبایل آن در ۹ تیر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده و امکاناتی مانند آرشیو ایرانی و خارجی، دوبلهٔ اختصاصی، پیشنهاد محتوا بر اساس سابقهٔ تماشا، پخش زندهٔ ورزش، بخش کودک و دانلود آفلاین را ارائه می‌دهد. نسخه‌های تازهٔ پلتفرم هم تغییراتی در جست‌وجو و پلیر دریافت کرده‌اند.
مشکل امروز نماوا کمبود ضرباهنگ محتوایی است. این پلتفرم برای سال ۱۴۰۵ مجموعه‌هایی مانند «کوری» و فصل دوم «سووشون» را در برنامهٔ انتشار قرار داده بود و «کوری» از خرداد در کنداکتور آن قرار گرفت. اما بخش قابل توجهی از فعالیت اخیر آن حول آرشیو فیلم‌های قدیمی، پیشنهاد انیمیشن و کمپین‌های تخفیف می‌چرخد. کانال رسمی نماوا فیلم‌های آرشیوی دههٔ ۷۰ و ۹۰ را برجسته کرده و هم‌زمان تخفیف اشتراک را تبلیغ می‌کند.
به گزارش برترین‌ها، سقوط نماوا از مدت‌ها پیش آغاز شده بود، اما بی‌رمق شدن کامل پلتفرم پس از آن اتفاق افتاد که به خاطر پخش قسمت اول سریال سووشون، نماوا فیلتر و از دسترس خارج شد. گرچه پس از چند روز این مشکل رفع شد و پس از چند هفته سووشون دوباره پخش شد، نماوا دیگر به قبل برنگشت و تولیدات جدیدی ارائه نکرد.
در مورد نماوا باید قیمت را تاریخ‌دار نوشت: در زمان نگارش این مطلب، کانال رسمی آن اشتراک یک‌ماهه را با ۵۰ درصد تخفیف و قیمت ۸۰ هزار تومان عرضه می‌کند؛ بنابراین این عدد قیمت کمپینی است و نباید آن را قیمت دائمی فرض کرد.
روبیکا؛ سوپراپ یا گردآورندهٔ محتوا
روبیکا را نباید دقیقاً با همان متر و معیار فیلم‌نت و فیلیمو اندازه گرفت. روبیکا یک سوپراپلیکیشن است که پیام‌رسان، شبکهٔ اجتماعی، خدمات مختلف و فیلم و سریال را در یک محیط جمع کرده است. حتی خود روبیکا پیش‌تر تبلیغ کرده بود که کاربران می‌توانند به محتوای بیش از هفت شبکهٔ نمایش خانگی از طریق این سرویس دسترسی پیدا کنند.
اگر معیار، تنوع محتوای داخلی در برابر هزینهٔ صفر باشد، روبیکا بسیار جذاب است. یک بررسی مستقل در تیر ۱۴۰۵ هم سرویس فیلم روبیکا را به‌ویژه برای کاربران همراه اول و ایرانسل رایگان توصیف کرده بود. اما اگر معیار کیفیت تجربهٔ تخصصی VOD باشد، محدودیت ماهیت سوپراپ خودش را نشان می‌دهد: رابط فیلم و سریال یکی از چندین سرویس داخل برنامه است و نمی‌تواند همان تمرکز یک اپلیکیشن اختصاصی مانند فیلم‌نت را داشته باشد.
شیدا؛ مدعی تازه
شیدا برخلاف روبیکا به‌وضوح قصد دارد وارد زمین فیلیمو و فیلم‌نت شود و خودش تولیدکنندهٔ محتوا باشد. اپلیکیشن رسمی آن امکاناتی مانند تغییر کیفیت، پیشنهاد شخصی‌سازی‌شده، کنترل والدین، استفادهٔ هم‌زمان روی چند دستگاه، اکران آنلاین، دوبلهٔ اختصاصی، فیلم‌کنسرت و دانلود آفلاین را فهرست می‌کند و از آثاری مانند «آبان» و «بامداد خمار» به‌عنوان محتوای اختصاصی نام می‌برد. اپ اندروید آن در ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است.
مشکل فعلی شیدا تراکم کنداکتور است. موفقیت «بامداد خمار» برای یک پلتفرم تازه ارزشمند است، اما یک VOD اشتراکی نمی‌تواند مدت زیادی بر دوش یک عنوان حرکت کند. گزارش‌های مرداد و شهریور نیز همین نگرانی را دربارهٔ وابستگی فعلی شیدا به «بامداد خمار» مطرح کرده‌اند.
گپ‌فیلم؛ سرویس مکمل آرشیوی
گپ‌فیلم هنوز فعال است. اپلیکیشن اندروید آن بیش از پنج میلیون نصب در Google Play ثبت کرده و نسخهٔ برنامه در تابستان ۲۰۲۶ به‌روزرسانی شده است. امکان تطبیق کیفیت ویدئو با سرعت اینترنت و نگه‌داری محتوا برای تماشای آفلاین هم در توضیحات رسمی برنامه ذکر شده است.
اما نقطهٔ اتکای گپ‌فیلم بیشتر فیلم و سریال خارجی، دوبله، آرشیو و محتوای مرتبط با سینماست و نه سرمایه‌گذاری مستمر بر چند سریال بزرگ ایرانی. به همین دلیل برای دنبال کردن سریال‌های تازه شبکهٔ نمایش خانگی انتخاب اول نیست، اما برای کاربری که به فیلم و سریال خارجی و دوبله علاقه دارد، نقش سرویس مکمل را دارد.
اختصاصی با موجود فرق دارد
یکی از خطاهای رایج در مقایسهٔ VODهای ایرانی، شمارش تمام عناوین موجود به‌عنوان نقطهٔ قوت تولید محتواست. برای ارزیابی درست باید سه چیز را از هم جدا کرد: تولید اختصاصی، حق پخش و تجمیع محتوا. اگر یک سریال در روبیکا هم در دسترس باشد، لزوماً روبیکا در تولید آن نقشی نداشته است. مهم‌تر آن است که بدانیم هر پلتفرم در طول یک فصل چند محصول تازه و متمایز وارد بازار می‌کند. با این معیار، رقابت واقعی امروز بیش از همه میان فیلیمو و فیلم‌نت است.
رتبه‌بندی نهایی این بررسی
اگر فقط سرویس‌های واقعاً قابل مقایسه در زمینهٔ VOD اشتراکی و تولید محتوای ایرانی رتبه‌بندی شوند، وضعیت امروز چنین است:
- ۱. فیلم‌نت — بهترین ترکیب تجربهٔ کاربری، تنوع و تولید تازه
- ۲. فیلیمو — بهترین از نظر حجم و استمرار تولید، با ضعف قابل توجه در UX پلیر
- ۳. نماوا — زیرساخت و نرم‌افزار خوب، اما گرفتار کمبود محتوای تازه
- ۴. شیدا — مدعی تازه و امیدوارکننده، ولی هنوز کم‌تراکم
روبیکا و گپ‌فیلم بهتر است در طبقه‌ای جداگانه دیده شوند: روبیکا به‌عنوان گزینهٔ رایگان و تجمیع‌کننده، و گپ‌فیلم به‌عنوان سرویس مکمل آرشیوی.
اعداد کلیدی این مقایسه
- ۸۵ درصد: امتیاز کلی مجموعهٔ «اعتراف می‌کنم» در فیلم‌نت در زمان بررسی
- ۸۰ هزار تومان: قیمت کمپینی اشتراک یک‌ماههٔ نماوا با ۵۰ درصد تخفیف
- بیش از پنج میلیون: نصب اپلیکیشن اندروید گپ‌فیلم در Google Play
- ۹ تیر ۱۴۰۵: تاریخ به‌روزرسانی اپلیکیشن موبایل نماوا
- ۲۶ خرداد ۱۴۰۵: تاریخ به‌روزرسانی اپ اندروید شیدا
آنچه هنوز مشخص نیست
قیمت‌های دائمی اشتراک پلتفرم‌ها، جزئیات دقیق کنداکتور آیندهٔ نماوا و شیدا و وضعیت قراردادهای پخش اختصاصی در گزارش‌ها اعلام نشده است.
منبع: bartarinha.ir، chidaneh.com، chibepoosham.com
بر اساس این بررسی، فیلم‌نت بهترین ترکیب تجربهٔ کاربری، تنوع و تولید تازه را دارد و فیلیمو با فاصلهٔ کم در جایگاه دوم قرار می‌گیرد.
پلیر و معماری تبلیغات؛ تبلیغات هنگام جلو و عقب بردن فیلم و بازبینی محتوا اصطکاک ایجاد می‌کند و امکان مؤثر ثبت نظر و امتیاز کاربران هم وجود ندارد.
به گفتهٔ این بررسی، مشکل نماوا کمبود ضرباهنگ محتوایی و تولیدات تازه است، نه متروک بودن نرم‌افزار.
💬 دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.