شناسنامه و اطلاعات پایه

چکیده و خلاصه

«یک بوس کوچولو» ششمین فیلم بلند سینمایی بهمن فرمان‌آرا است که در سال ۱۳۸۴ ساخته شد . داستان دو نویسنده سالخورده را روایت می‌کند: اسماعیل شبلی که در ایران مانده و به بیماری آلزایمر مبتلاست، و محمدرضا سعدی که پس از ۳۸ سال زندگی در خارج، به بهانه خودکشی پسرش به ایران بازگشته است. این دو با هم سفری را آغاز می‌کنند در حالی که فرشته مرگ (با بازی هدیه تهرانی) آنها را همراهی می‌کند .

جدیدترین وضعیت (آبان ۱۴۰۵): آخرین اطلاع مشخص درباره این فیلم، انتشار نسخه ویژه نابینایان آن توسط گروه سوینا در دی ۱۳۹۹ با صدای علیرضا آرا بود . اطلاعات جدیدتری درباره اکران مجدد، بازپخش تلویزیونی یا رویداد مرتبط با این فیلم در سال ۱۴۰۵ در دسترس نیست. جستجوها تنها گزارش‌های سال‌های گذشته را تأیید می‌کنند.

متن بازنویسی‌شده (Rewritten Body)

فیلمی که مرگ را به زندگی نویسندگان گره زد

«یک بوس کوچولو» را می‌توان تکمیل‌کننده سه‌گانه بهمن فرمان‌آرا درباره مرگ دانست؛ پس از «بوی کافور، عطر یاس» و «خانه‌ای روی آب» . این فیلم که در سال ۱۳۸۴ ساخته شد، با نگاهی نمادگرا و سورئالیستی، داستان دو نویسنده را روایت می‌کند که هر دو در آستانه مرگ قرار دارند.

داستان؛ سفری به سوی پایان

اسماعیل شبلی (جمشید مشایخی) نویسنده‌ای است که در ایران مانده و به بیماری آلزایمر و سرطان ریه مبتلاست. او در حال نوشتن داستانی کوتاه به نام «نبش قبر» است. محمدرضا سعدی (رضا کیانیان) دوست قدیمی او پس از ۳۸ سال دوری از ایران، به بهانه خودکشی پسرش به وطن بازمی‌گردد تا در زادگاهش بمیرد. این دو پس از سال‌ها دیدار می‌کنند و سفری را به سوی مزار پسر سعدی آغاز می‌کنند .

در این سفر، مرگ در هیبت فرشته‌ای زیبا (هدیه تهرانی) آن دو را همراهی می‌کند؛ فرشته‌ای که «برای همه یک بوسه کنار گذاشته است» .

جنجال شباهت‌ها؛ نویسندگان واقعی در قاب

یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های فیلم، شباهت شخصیت‌ها با چهره‌های واقعی ادبیات ایران بود. بسیاری از منتقدان، اسماعیل شبلی را اشاره‌ای به اسماعیل فصیح و محمدرضا سعدی را اشاره‌ای به ابراهیم گلستان دانستند . این شباهت‌ها چنان پررنگ بود که بحث درباره فیلم را تحت تأثیر قرار داد و فرمان‌آرا را در موضع پاسخگویی قرار داد.

فرمان‌آرا ارتباط مستقیم را رد نکرد اما گفت: «قصد ندارم بگویم این نشانه‌ها در فیلم من تصادفی و اتفاقی است، اما قرار هم نبوده که درباره ابراهیم گلستان فیلم بسازم… این‌ها احترام و ادب من را به بی‌شهامتی تعبیر کردند» .

ترکیب بازیگران؛ جمع ستارگان

فیلم از ترکیب بازیگری قابل توجهی بهره می‌برد: جمشید مشایخی در نقش شبلی، رضا کیانیان در نقش سعدی، هدیه تهرانی در نقش فرشته مرگ، و فاطمه معتمدآریا، جمشید هاشم‌پور، فخری خوروش، مریم سعادت و بابک حمیدیان در نقش‌های فرعی . فیلمبرداری محمود کلاری و موسیقی احمد پژمان از دیگر نقاط قوت فنی فیلم بودند .

نمادگرایی و سورئالیسم

«یک بوس کوچولو» فیلمی نمادگراست که در آن مرگ نه به عنوان پایان، بلکه به مثابه همراهی آرام با انسان تصویر می‌شود. صحنه‌هایی مانند زنده شدن قناری مرده همسایه، رگه‌های سورئال فیلم را پررنگ می‌کند . فرشته مرگ فیلم، زنی است که قهوه‌اش را شیرین می‌نوشد و مرگی آرام را به «آدم‌های صبور و مهربان» هدیه می‌کند .

تاریخچه و سیر تحول

جدیدترین اطلاعات و وضعیت فعلی

بر اساس آخرین داده‌های قابل دسترس، آخرین رویداد مرتبط با «یک بوس کوچولو» انتشار نسخه ویژه نابینایان آن در دی ۱۳۹۹ بود. این نسخه توسط گروه سوینا (ویژه نابینایان) و با روایت علیرضا آرا منتشر شد .

آخرین داده‌های موجود مربوط به دی ۱۳۹۹ است و اطلاعات جدیدتری درباره وضعیت اکران، بازپخش یا رویدادهای مرتبط با این فیلم در سال ۱۴۰۵ در دسترس نیست.

ابعاد مختلف موضوع

۱. تناقض در سال تولید

برخی منابع سال تولید را ۱۳۸۴ و برخی دیگر ۱۳۸۵ ذکر کرده‌اند. ویکی‌پدیا، ویکی‌فقه و BBC فارسی سال ۱۳۸۴ را ثبت کرده‌اند ، در حالی که فیلم‌نت سال ۱۳۸۵ را ذکر کرده است . سال ۱۳۸۴ با توجه به اجماع多数 منابع معتبرتر، مبنای این گزارش است.

۲. جوایز و افتخارات

«یک بوس کوچولو» در جشنواره فیلم فجر سال ۱۳۸۴ حضور داشت. هرچند اطلاعات دقیقی درباره جوایز آن در منابع جدیدتر در دسترس نیست، اما BBC فارسی اشاره کرده که فرمان‌آرا پیش از این فیلم، با دو فیلم قبلی خود دو سیمرغ بلورین بهترین فیلم را کسب کرده بود و انتظارات از «یک بوس کوچولو» بالا بود .

۳. بازخورد منتقدان

واکنش منتقدان به فیلم متفاوت بود. برخی آن را «فیلمی جالب و شجاعانه» و «بی‌نظیر» توصیف کردند، در حالی که دیگران به «دیالوگ‌های خشک و غیرطبیعی» و «تکرار مکررات» انتقاد کردند . فیلم در زمان اکران خود بحث‌های زیادی در محافل ادبی و سینمایی برانگیخت.