به گزارش سینماتک، «گاو» فیلمی از داریوش مهرجویی، نقطه عطفی در تاریخ سینمای ایران و یکی از بنیان‌گذاران موج نوی سینمای این کشور است. این فیلم که بر اساس داستانی از غلامحسین ساعدی ساخته شده، روایتگر فروپاشی روانی مردی روستایی است که دلبستگی عمیق او به تنها گاوش، به تراژدی انسانی بدل می‌شود. «گاو» نه تنها در ایران با استقبال بی‌سابقه‌ای روبه‌رو شد، بلکه با فرار از سانسور و نمایش در جشنواره ونیز، توجه منتقدان جهانی را به سینمای نوپای ایران جلب کرد.
خلاصه داستان
مش حسن، مردی روستایی، تمام امید و سرمایه زندگی‌اش را در گاوی می‌بیند که تنها منبع درآمد خانواده‌اش است. او به این گاو عشق می‌ورزد و از آن به مانند فرزند خود مراقبت می‌کند. روزی که مش حسن برای کاری به شهر می‌رود، گاو به شکلی نامشخص تلف می‌شود. اهالی روستا که می‌دانند مش حسن تاب تحمل این فقدان را ندارد، تصمیم می‌گیرند جسد گاو را پنهان کرده و به او بگویند که گاو گریخته است. اما مش حسن این دروغ را باور نمی‌کند و در انتظار بازگشت گاو، شب‌ها را در طویله می‌گذراند. این انتظار و اندوه، او را به تدریج به ورطه جنون می‌کشاند، تا جایی که خود را گاو می‌پندارد و رفتارش با حیوان یکی می‌شود.
کارگردان و عوامل اصلی
داریوش مهرجویی، کارگردان و فیلمنامه‌نویس «گاو»، این فیلم را پس از نخستین اثرش «الماس ۳۳» ساخت. فیلمنامه بر پایه قصه‌ای از غلامحسین ساعدی، نویسنده برجسته ایرانی، اقتباس شده است. موسیقی متن فیلم را هرمز فرهت composed و فیلمبرداری آن را فریدون قوانلو بر عهده داشته است. «گاو» دومین فیلم مهرجویی بود که با بودجه‌ای اندک ساخته شد اما به اثری کلاسیک و تأثیرگذار تبدیل گشت .
بازیگران
عزت‌الله انتظامی در نقش مش حسن، یکی از ماندگارترین بازی‌های تاریخ سینمای ایران را ارائه داده است. بازی او در به تصویر کشیدن فروپاشی تدریجی یک انسان، تحسین بسیاری را برانگیخت و جایزه بهترین بازیگر مرد جشنواره شیکاگو را برای او به ارمغان آورد . دیگر بازیگران این فیلم عبارتند از:
- علی نصیریان در نقش مش اسلام
- جعفر والی در نقش کدخدا
- جمشید مشایخی در نقش عباس
- مهین شهابی در نقش همسر مش حسن
- پرویز فنی‌زاده در نقش مش جبار
- عصمت صفوی در نقش پیرزن روستایی
سبک و ویژگی‌های شاخص
«گاو» را می‌توان اثری در امتداد رئالیسم ایتالیایی دانست که با روایتی تمثیلی و روانشناختی در هم آمیخته است. مهرجویی با استفاده از بازیگران تئاتر با چهره‌های خاص و همچنین اهالی واقعی روستا، فضایی باورپذیر و در عین حال نمادین خلق کرده است. فیلم با تصویربرداری سیاه و سفید و قاب‌بندی‌های دقیق، به کاوش در مفاهیمی چون هویت، مالکیت، مرگ و جنون می‌پردازد. دلبستگی مش حسن به گاو، فراتر از یک رابطه اقتصادی، به نوعی بت‌وارگی و وابستگی وجودی تبدیل می‌شود که فقدان آن، هستی او را از هم می‌پاشد.
تاریخ اکران و وضعیت انتشار
«گاو» در سال ۱۳۴۸ خورشیدی (۱۹۶۹ میلادی) در ایران به نمایش عمومی درآمد. با این حال، فیلم در ابتدا با مخالفت مقامات وقت مواجه شد و توقیف گردید. اما با پیگیری و نمایش مخفیانه‌اش در جشنواره فیلم ونیز در سال ۱۹۷۱، به شهرتی جهانی دست یافت و سپس در ایران نیز آزاد شد .
امتیاز IMDb و بازخورد منتقدان
«گاو» در پایگاه داده IMDb امتیاز ۷.۸ را از بیش از ۸ هزار کاربر کسب کرده است . منتقدان، این فیلم را به دلیل بازی درخشان عزت‌الله انتظامی، کارگردانی دقیق مهرجویی و پرداخت تمثیلی به روان انسان، ستوده‌اند و آن را از مهم‌ترین آثار سینمای ایران می‌دانند.
جوایز و افتخارات
این فیلم در جشنواره فیلم ونیز در سال ۱۹۷۱ موفق به دریافت جایزه منتقدان (Critics’ Choice) شد. همچنین عزت‌الله انتظامی برای بازی در این فیلم جایزه بهترین بازیگر مرد را از جشنواره بین‌المللی فیلم شیکاگو دریافت کرد .
فروش گیشه و عملکرد تجاری
بر اساس اطلاعات موجود، بودجه تولید «گاو» حدود ۱۴۵ هزار تومان بوده و فروش گیشه آن در زمان اکران اولیه ۱۸ هزار تومان ثبت شده است . هرچند این ارقام در مقایسه با استانداردهای امروز ناچیز به نظر می‌رسد، اما اهمیت تاریخی و فرهنگی فیلم بسیار فراتر از عملکرد تجاری آن است.
جمع‌بندی
«گاو» را باید یک اثر کلاسیک و ضروری برای هر علاقه‌مند به سینمای ایران دانست. فیلمی که با روایتی ساده اما عمیقاً تمثیلی، به کاوش در روان انسان و آسیب‌پذیری او در برابر فقدان می‌پردازد. بازی فراموش‌نشدنی عزت‌الله انتظامی و کارگردانی هوشمندانه داریوش مهرجویی، این فیلم را به یکی از تأثیرگذارترین آثار سینمای ایران و یکی از پیشگامان موج نوی آن تبدیل کرده است.
فیلم گاو در سال ۱۳۴۸ خورشیدی (۱۹۶۹ میلادی) ساخته و اکران شد.
کارگردان فیلم گاو، داریوش مهرجویی است.
عزت‌الله انتظامی نقش مش حسن را در این فیلم بازی کرده است.
امتیاز IMDb فیلم گاو در زمان تحقیق، ۷.۸ از ۱۰ است.
این فیلم جایزه منتقدان جشنواره ونیز را دریافت کرده و عزت‌الله انتظامی برای بازی در آن جایزه بهترین بازیگر مرد جشنواره شیکاگو را برده است.
💬 دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.