فیلم سینمایی «تیام»؛ درام خانوادگی نوجوانانه در دل کووید و محرومیت

شناسنامه و اطلاعات پایه

آخرین پخش تلویزیونی این فیلم در ۲۲ مهر ۱۴۰۵ به مناسبت روز جهانی نابینایان از شبکه نمایش انجام شده است

چکیده و خلاصه

«تیام» فیلمی سینمایی در ژانر کودک و نوجوان است که در سال ۱۴۰۰ به کارگردانی امیرحسین عنایتی ساخته شد. داستان درباره دختری نوجوان به نام تیام است که سال‌ها پیش پدرش را از دست داده و همراه مادر نابینایش ایلماه و خواهر کوچک‌ترش در یکی از روستاهای منطقه چهارمحال و بختیاری زندگی می‌کند .

این فیلم در سی و چهارمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان اصفهان حضور داشت و کارگردان آن ایده اولیه فیلم را بر اساس «رابطه عاطفی بین مادر و کودک» توصیف کرده است . آخرین پخش تلویزیونی آن در ۲۲ مهر ۱۴۰۵ به مناسبت روز جهانی نابینایان از شبکه نمایش انجام شد .

جدیدترین وضعیت: پخش در روز جهانی نابینایان

فیلم سینمایی «تیام» در چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۲۱ از شبکه نمایش سیما پخش شد. این پخش همزمان با روز جهانی نابینایان و به‌عنوان بخشی از ویژه‌برنامه‌های این شبکه برای گسترش دسترسی مخاطبان نابینا و کم‌بینا به آثار سینمایی انجام شد . فیلم «تیام» به دلیل محتوای داستانی خود که حول محور یک مادر نابینا و دخترش می‌چرخد، برای این مناسبت انتخاب شده بود.

داستان و روایت

تیام دختری نوجوان است که سال‌ها پیش پدرش را از دست داده و همراه مادر نابینایش ایلماه و خواهر کوچک‌ترش در روستایی از منطقه چهارمحال و بختیاری زندگی می‌کند. او علاقه و مهارت زیادی به تیراندازی دارد و تمام تلاشش را می‌کند تا در مسابقات بزرگسالان شرکت کند و قهرمان شود .

اما با شیوع بیماری کرونا، مسابقات لغو می‌شود. در همین حال، ایلماه بیمار می‌شود و پزشک تشخیص کرونا و دستور قرنطینه می‌دهد. تیام برای تهیه داروی مادرش، پنهانی سوار ماشین پزشک روستا شده و به شهر می‌رود. پس از تهیه داروها نزد مادرش بازمی‌گردد و پزشک نتیجه آزمایش منفی کرونای او را از شهر می‌آورد .

بستر بومی و فرهنگی

فیلم «تیام» در استان چهارمحال و بختیاری، شهر سامان از توابع شهرکرد، با گویش و لباس محلی تصویربرداری شده است. امیرحسین عنایتی، کارگردان فیلم، در این باره گفته است: «از آنجایی که من علاقه‌مند به فعالیت در حوزه کودک و نوجوان هستم تصمیم گرفتم فیلمی با محوریت ایل بختیاری برای این دسته از مخاطبان تولید کنم» .

بیش از ۵۰ درصد از عوامل فیلم بومی منطقه بودند و با محیط لوکیشن آشنایی کامل داشتند . این موضوع به باورپذیری فضای فیلم و پرداخت فرهنگی آن کمک شایانی کرده است.

چالش‌های تولید

عنایتی در گفتگو با خبرنگاران درباره چالش‌های تولید فیلم گفته است: «بزرگ‌ترین چالش ما در روند تولید این فیلم، بحث گویش شخصیت اصلی یا همان تیام بود زیرا ما نتوانستیم برای این شخصیت بازیگری محلی انتخاب کنیم و این امر در روند کار مشکل ایجاد کرد ولی سرانجام با تلاش‌های فراوان توانستیم بازیگری غیر بومی را برای این نقش انتخاب کنیم و با تمرین‌های مداوم به آنچه که می‌خواستیم برسیم» .

مارال خدادادی، بازیگر نقش تیام، نیز درباره تمرین لهجه بختیاری گفته است: «تمرین لهجه و گویش بختیاری به صورت مداوم پیش از فیلمبرداری و همچنین حین این پروژه انجام می‌شد، من به نوعی نقش تیام را زندگی کردم» .

ویژگی‌های هنری و تحلیل

نقد کارشناسی: مجید بدیع‌زاده در یادداشتی تحلیلی برای جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان نوشته است: «تیام فیلمی است که در قالب سینمای نوجوانان ساخته شده است. این فیلم هم مثل غالب فیلم‌های جشنواره به سراغ اقلیم بومی و به دور از فضای شهری رفته است… اسم فیلم «تیام» ایهام دارد و هم به نام دختر اشاره می‌کند و هم در زبان بختیاری به معنای «چشم‌هایم» می‌باشد. پس می‌توان دختر نوجوان، یعنی تیام را چشمان مادر و عصای دست مادر قلمداد کرد» .

نقاط قوت: موسیقی متن هم‌سو با روند داستان، تلاش برای دوری از نورپردازی‌های تلخ، و رنگ‌بندی شاد از جمله نقاط قوت ذکرشده برای فیلم است .

نقاط ضعف: منتقدان معتقدند ماجرای مسابقات تیراندازی با تفنگ در فیلمنامه «ابتر و ناقص» می‌ماند و «تعلیق ایجاد نمی‌کند و به زودی خاتمه می‌یابد» .

تاریخچه و سیر تحول

ابعاد مختلف موضوع

جایگاه در سینمای کودک و نوجوان ایران

کارگردان فیلم «تیام» در نشست خبری جشنواره اصفهان بر لزوم تولید فیلم‌های تخصصی برای کودکان تأکید کرده و گفته است: «بسیاری از سینماگران کودک و نوجوان ما درک درستی از این نوع فیلم‌سازی ندارند و به همین علت فیلمی را برای کودک نمی‌سازند بلکه فیلم را با موضوع کودک تولید می‌کنند ولی من همواره تلاشم بر این است که حداقل سالی یکبار یک کار تخصصی برای مخاطب کودک و نوجوان تولید کنم» .

بازنمایی نابینایی در سینما

انتخاب فیلم «تیام» برای پخش در روز جهانی نابینایان نشان‌دهنده اهمیت موضوع نابینایی در داستان این فیلم است. بهنوش بختیاری در نقش مادر نابینای تیام (ایلماه) ایفای نقش کرده و فیلم روایتگر تلاش دختر برای کمک به مادر در شرایط دشوار است .

تم کرونا در فیلمنامه

«تیام» یکی از معدود فیلم‌های ایرانی است که به طور مستقیم به دوران کرونا و تأثیرات آن بر زندگی مردم، به‌ویژه در مناطق روستایی و محروم، پرداخته است. این پرداخت هرچند به گفته منتقدان «در سطح» مانده، اما «به‌روز بودن فیلمنامه یک امتیاز مثبت» تلقی شده است .

جدول‌های طبقه‌بندی‌شده

جدول ۱: مشخصات فنی

جدول ۲: بازیگران اصلی

جدول ۳: تاریخچه پخش

جمع‌بندی و نکات کلیدی

1. فیلم «تیام» محصول سال ۱۴۰۰ به کارگردانی امیرحسین عنایتی است که در ژانر کودک و نوجوان ساخته شده است.
2. داستان درباره تیام دختری نوجوان از ایل بختیاری است که همراه مادر نابینایش ایلماه زندگی می‌کند.
3. فیلم در بحبوحه کرونا روایت می‌شود و به تأثیر این بیماری بر زندگی خانواده‌های روستایی می‌پردازد.
4. در سی و چهارمین جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان اصفهان حضور داشته است.
5. آخرین پخش تلویزیونی در ۲۲ مهر ۱۴۰۵ از شبکه نمایش به مناسبت روز جهانی نابینایان انجام شده است.
6. بیش از ۵۰ درصد عوامل فیلم از بومیان منطقه چهارمحال و بختیاری بودند.
7. نام «تیام» در زبان بختیاری به معنای «چشم‌هایم» است که اشاره به نقش دختر به‌عنوان چشمان مادر دارد.
8. آخرین به‌روزرسانی محتوا: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ — اطلاعات پخش فعال جدیدی در دسترس نیست.