پرش به محتوا
نگاهی به زندگی مرتضی عقیلی؛ از ۶۰ فیلم در دهه ۵۰ تا بیماری ریوی در ۸۰ سالگی

مرتضی عقیلی

morteza aghili
محل تولد: تهران ملیت: ایرانی

بیوگرافی

مرتضی عقیلی یکی از نمادهای سینمای عامه‌پسند (فیلم‌فارسی) دهه ۵۰ است که مسیر حرفه‌ای‌اش با انقلاب ۱۳۵۷ به دو نیمه کاملاً متفاوت تقسیم شد. در نیمه اول، او در کمتر از ده سال در بیش از ۶۰ فیلم بازی کرد؛ آماری که نشان‌دهنده سرعت تولید بالای سینمای تجاری آن دوران و محبوبیت بالای او در میان مخاطب عام است. ممنوع‌الکاری پس از انقلاب و خروج غیرقانونی از ایران یکی از پر تکرارترین تجربه‌های بازیگران فیلم‌فارسی پس از سال ۱۳۵۷ است. سینمای ایران در آن دوره دچار یک چرخش ایدئولوژیک شد و بسیاری از بازیگران نسل قبل، به عنوان عناصر نامطلوب حذف شدند. عقیلی یکی از این چهره‌ها بود. دوران غربت او — با افسردگی، بیماری سل، و کار به عنوان راننده امداد خودرو — یکی از تلخ‌ترین روایت‌های مهاجرت اجباری هنرمندان ایرانی است. اینکه یک ستاره سینما با بیش از ۶۰ فیلم در کارنامه، مجبور شود برای گذران زندگی راننده امداد خودرو شود، نشان‌دهنده عمق بحران هویتی و اقتصادی این مهاجرت است. بازگشت او پس از ۴۵ سال با فیلم «های کپی» یکی از رویدادهای نمادین سال‌های اخیر سینمای ایران است. اینکه یک بازیگر پس از چهار دهه و نیم، دوباره روی پرده سینمای کشورش ظاهر می‌شود، بازتابی از تغییر فضای فرهنگی در سال‌های اخیر است — هرچند که این تغییر، کامل و بدون قید و شرط نیست. سخنرانی او در جشن حافظ — با اشاره به رضا ملک مطیعی و بهروز وثوقی — یک یادآوری تلخ بود از نسل بازیگرانی که هرگز فرصت چنین تقدیری را پیدا نکردند. جمله او «آرزوی یک همچین شبی رو داشتند و بهشون ندادند»، بازتاب‌دهنده یک زخم جمعی در سینمای ایران است. بستری شدن اخیر او در دی ۱۴۰۴ به دلیل مشکل ریوی نشان می‌دهد که او همچنان با مسائل جسمی جدی دست و پنجه نرم می‌کند. اما ابراز تمایل او به زندگی بیش از ۱۲۰ سال، نشان‌دهنده روحیه امیدوار او پس از عبور از بحران‌های متعدد است.

نگاهی به زندگی مرتضی عقیلی؛ از ۶۰ فیلم در دهه ۵۰ تا بیماری ریوی در ۸۰ سالگی

مسیر هنری و فعالیت‌ها

مرتضی عقیلی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۱ با پیوستن به گروه تئاتر «شاهین سرکیسیان» آغاز کرد و در سال ۱۳۵۰ با بازی در فیلم «کاکو» به کارگردانی شاپور قریب وارد سینما شد.

او در دهه ۵۰ به یکی از نمادهای سینمای عامه‌پسند (فیلم‌فارسی) تبدیل شد و در کمتر از ده سال در بیش از ۶۰ فیلم بازی کرد. او همچنین چهار فیلم را کارگردانی و سه فیلمنامه را به نگارش درآورد. در سال ۱۳۵۱ برای ایفای نقش در فیلم «تُپلی» برنده جایزه سپاس شد.

حواشی و اتفاقات مهم زندگی

ممنوع‌الکاری و مهاجرت اجباری پس از انقلاب

عقیلی پس از انقلاب ۱۳۵۷ ممنوع‌الکار شد و به ناچار غیرقانونی از ایران خارج شد. خودش در این باره می‌گوید: «اوایل انقلاب غیرقانونی از ایران فرار کردم چون ممنوع‌الکار شده بودم. آن روز به خودم گفتم برمی‌گردم و برگشتم». آخرین فیلم او در ایران «پنجمین سوار سرنوشت» بود که پس از آن دیگر راهی به سینمای ایران نداشت.

زندگی در غربت و افسردگی

او سال‌ها در لس‌آنجلس زندگی کرد و در سریال‌های کانال جم نیز ایفای نقش کرد. خودش از آن دوران می‌گوید: «در آنجا تلاش کردم کار تئاتر انجام دهم اما تجربه‌های موفقیت‌آمیزی نبود و به لحاظ روحی افسرده شدم و مدام در خانه بودم و بیشتر اوقات گریه می‌کردم». او در مقطعی به بیماری سل مبتلا شد و حدود ۳ سال به عنوان راننده امداد خودرو مشغول به کار شد. پدر و مادرش را نیز در همان دوران غربت از دست داد.

بازگشت به ایران و سینما پس از ۴۵ سال

عقیلی پس از سال‌ها دوری، به ایران بازگشت و در فیلم سینمایی «های کپی» به کارگردانی علی‌اکبر ثقفی ایفای نقش کرد. این فیلم پس از ۴۵ سال اولین فیلم او بود که روی پرده سینماهای ایران رفت. او در اکران مردمی این فیلم از پرویز پرستویی تشکر کرد و گفت اگر او نبود، امکان حضور بر پرده سینما را نداشت.

تقدیر از یک عمر فعالیت هنری در جشن حافظ

در بیست‌وسومین دوره جشن حافظ (آذر ۱۴۰۳)، تندیس حافظ (علی معلم) برای یک عمر فعالیت هنری به مرتضی عقیلی اهدا شد. او در سخنرانی‌اش با بغض گفت: «امشب ذوق من برای اینه که شما اینجایید و شمایید که مرا باور دارید و بغض من برای اینکه یاران من دوستان من استادان من آرزوی یک همچین شبی رو داشتند و بهشون ندادند! مثل رضا ملک مطیعی و زنده باشه ان شاالله بهروز وثوقی». او همچنین ابراز امیدواری کرد که «برای هیچ هنرمندی حکم ممنوعیت نیاد».

بیماری ریوی و بستری شدن در بیمارستان

در دی ۱۴۰۴، عقیلی به دلیل مشکل ریوی و افت اکسیژن خون در یکی از بیمارستان‌های خصوصی تهران بستری شد. تهیه‌کننده فیلم «های کپی» اعلام کرد که او از سال‌ها قبل بیماری ریوی داشته و به طور مداوم تحت نظارت پزشکان بوده و این بار نیز برای ریکاوری به بیمارستان مراجعه کرده است.

خاطره تلخ از ازدواج دوم پدرش

عقیلی در گفت‌وگویی با علی ضیا خاطره‌ای تلخ از پدرش تعریف کرد. پدرش به دلیل یک ناراحتی جزئی، بدون اطلاع خانواده، زن دوم گرفت و کارت دعوت عروسی را برای آنها فرستاد. مادر عقیلی با بزرگواری مانع طلاق همسر دوم پدرش شد و او را در خانه نگه داشت.

راز جوانی و همسرش

عقیلی در ۸۰ سالگی، همسرش را بزرگ‌ترین نعمت زندگی‌اش می‌داند و معتقد است آرامش خانوادگی نقش مهمی در سلامت جسم و روح او داشته است. او گفته قصد دارد بیش از ۱۲۰ سال عمر کند.

آرین کاویان
آرین کاویان
نویسنده

آرین کاویان با بیش از ۱۲ سال سابقه در نقد و تحلیل فیلم، فعالیت خود را با مجلات سینمایی معتبر آغاز کرده است. او فارغ‌التحصیل رشته سینما از دانشگاه تهران بوده و در جشنواره‌های فیلم فجر و جشن خانه سینما به عنوان داور حضور داشته است. آرین به ابعاد فنی و روایی فیلم‌ها تسلط دارد و با زبانی ساده، مخاطب را به عمق داستان‌ها می‌برد. او معتقد است که هر فیلمی یک جهان است که باید آن را کشف کرد. با آرین در دل دنیای تصویر و داستان همراه شوید.

💬 دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.

✍️ ارسال دیدگاه