شناسنامه و اطلاعات پایه (در قالب جدول)
| مشخصه | اطلاعات |
|---|---|
| نام اثر | یه حبه قند (A Cube of Sugar) |
| کارگردان و تهیه‌کننده | سیدرضا میرکریمی |
| نویسنده | محمدرضا گوهری (بر اساس طرحی از رضا میرکریمی و شادمهر راستین) |
| سال تولید | ۱۳۸۹ خورشیدی |
| تاریخ اکران عمومی | ۲۰ مهر ۱۳۹۰ |
| بازیگران اصلی | ریما رامین‌فر، فرهاد اصلانی، نگار جواهریان، سعید پورصمیمی، مهدی هاشمی |
| طراح پوستر | عباس کیارستمی |
| نماینده اسکار | نماینده رسمی ایران در هشتاد و پنجمین دوره جوایز اسکار (بخش فیلم خارجی‌زبان) |
| تاریخ به‌روزرسانی این جدول | ۱ نوامبر ۲۰۲۶ (بر اساس آخرین منابع در دسترس) |
۴. چکیده و خلاصه
«یه حبه قند» داستان خانوادهای سنتی در شهری قدیمی (یزد) را روایت می‌کند که برای عروسی کوچک‌ترین دختر خانواده، پَسندیده، در خانه پدری گرد هم آمده‌اند. شادی و هیاهوی عروسی به یکباره با مرگ ناگهانی دایی (بزرگ خانواده) به سوگ تبدیل می‌شود و این چرخش، محور درام فیلم قرار می‌گیرد.
این فیلم که ششمین اثر میرکریمی است، در بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر نامزد چهار جایزه شد و به عنوان نماینده ایران به اسکار رفت. تحلیل‌های اخیر (شهریور ۱۴۰۵) در موزه سینما، این اثر را مصداقی از تلاش برای تعریف «سینمای ملی» و نمایش هم‌نشینی سنت و مدرنیته توصیف کرده‌اند.
۵. متن بازنویسی‌شده (Rewritten Body)
جدیدترین وضعیت و جایگاه اثر در سال ۲۰۲۶
«یه حبه قند» اگرچه محصول سال ۱۳۸۹ است، اما در شهریور ۱۴۰۵ (اوت ۲۰۲۶) در موزه سینمای ایران در قالب نشست «بازتعریف نقش مادری در سینما» با نمایش نسخه کامل کارگردان، مورد نقد و بررسی مجدد قرار گرفت . منتقد سینما، مازیار فکری ارشاد، در این نشست تأکید کرد که میرکریمی در زمان ساخت این فیلم کوشید تا شکلی از «سینمای ملی» را به مخاطبان ارائه دهد و توانست مدرنیته را در دل سنت جای دهد . همچنین اشاره شد که این فیلم آن بخش از زندگی خانواده‌های سنتی ایرانی (لحظات خصوصی زنان، بگو و بخندها) که سینمای ایران کمتر به آن می‌پرداخت را به تصویر کشید .
ساختار روایی و اقتباس
خط اصلی داستان حول محور یک خانه قدیمی و گردهمایی خانوادگی می‌گردد. نقطه عطف فیلم، مرگ ناگهانی دایی هنگام خوردن چای و گیر کردن یک حبه قند در گلویش است؛ صحنه‌ای که پیش از آن با بازی او با کودک خانواده بر سر همان قند، زمینه‌چینی شده بود . این چرخش ناگهانی از عروسی به عزا، ساختار فیلم را شکل می‌دهد. فیلمنامه توسط محمدرضا گوهری بر اساس طرحی از میرکریمی و شادمهر راستین نوشته شده است .
ابعاد مختلف موضوع
نشانه‌شناسی و تحلیل گفتمانی
یک مطالعه آکادمیک (منتشرشده در شهریور ۱۴۰۵) با رویکرد نشانه‌شناسی جان فیسک، فیلم را تحلیل کرده و نتیجه گرفته است که «یه حبه قند» پشت نمای نوستالژیک خود از آیین‌های عروسی و عزا، به «اسطوره‌سازی» از سبک زندگی سنتی می‌پردازد. در این تحلیل، خانواده داماد نماینده «مدرنیته» و خانواده عروس نماینده «سنت» تصویر شده‌اند و فیلم موضعی مثبت به «ما» (خانواده عروس) و موضعی منفی به «آنها» (خانواده داماد) اتخاذ می‌کند .
سینمای ملی و سیاست‌گذاری فرهنگی
میرکریمی در این فیلم با تأکید بر آیین‌های ایرانی (عروسی و عزا) در جغرافیای فرهنگی یزد، تلاشی آگاهانه برای خلق «سینمای ملی» داشته است. منتقدان این اثر را در چارچوب سیاست‌های فرهنگی کشور که هنرمندان را به معرفی فرهنگ ایرانی-اسلامی به نسل جدید تشویق می‌کنند، قابل طبقه‌بندی می‌دانند . از سوی دیگر، برخی تحلیل‌ها «یه حبه قند» را «قلب تپنده» آثار میرکریمی و روایتی زلال از مناسبات میان نسل‌ها توصیف کرده‌اند .
جوایز و حضور بین‌المللی
این فیلم در بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر در چهار بخش (بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای ریما رامین‌فر، بهترین صدابرداری، بهترین طراحی صحنه و لباس، بهترین چهره‌پردازی) نامزد دریافت جایزه شد . همچنین به عنوان نماینده رسمی ایران به هشتاد و پنجمین دوره جوایز اسکار در بخش بهترین فیلم خارجی‌زبان معرفی شد، اما به لیست نامزدهای نهایی راه نیافت . پوستر فیلم نیز توسط عباس کیارستمی طراحی شده است .
جمع‌بندی و چشم‌انداز
«یه حبه قند» را می‌توان یکی از مهم‌ترین آثار سینمای ایران در دهه ۸۰ دانست که با تکیه بر فضاسازی صمیمی، بازی‌های طبیعی و روایتی ساده اما عمیق از چرخه زندگی (شادی و سوگ)، از مرزهای زمانه خود فراتر رفت. با گذشت بیش از ۱۵ سال، این فیلم نه تنها فراموش نشده، بلکه همچنان موضوع تحلیل‌های آکادمیک و نشست‌های نقد سینمایی قرار می‌گیرد و به عنوان نمونه‌ای شاخص از «سینمای ملی» مورد ارجاع است.
💬 دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.