داستان فیلم: یک تراژدی زنجیره‌ای
داستان حول محور مهناز (پریناز ایزدیار)، پرستاری بیوه و مادر دو فرزند، می‌چرخد. او پس از سال‌ها تنهایی، تصمیم گرفته با حمید (پیمان معادی)، راننده آمبولانس، ازدواج کند. اما یک اتفاق به‌ظاهر کوچک — اخراج پسر نوجوانش علیار از مدرسه — زنجیره‌ای از بحران‌ها را آغاز می‌کند.
مهناز به درخواست حمید، بچه‌ها را نزد پدر بداخلاق همسر مرحومش می‌گذارد. همین شروع بحرانی است که در نهایت به فوت پسر نوجوان و فروپاشی کامل خانواده منجر می‌شود.
بازیگران و عوامل اصلی
| نقش | بازیگر |
|---|---|
| مهناز | پریناز ایزدیار |
| حمید | پیمان معادی |
| علیار (پسر نوجوان) | سینان محبی |
| مادر مهناز | فرشته صدرعرفایی |
| پدرشوهر | حسن پورشیرازی |
عوامل: کارگردان و نویسنده: سعید روستایی، تهیه‌کننده: سیدجمال ساداتیان، تدوین: بهرام دهقانی.
حواشی فیلم
حضور در جشنواره کن و حملات سیاسی
فیلم پیش از اکران عمومی، در بخش مسابقه اصلی جشنواره کن ۲۰۲۵ به نمایش درآمد و برای نخل طلا رقابت کرد. همین حضور، آن را هدف حملات گروهی از فیلمسازان مخالف جمهوری اسلامی قرار داد. آن‌ها معتقد بودند روستایی با ساخت فیلمی با مجوز دولتی، به نوعی «فیلم تبلیغاتی» ساخته است. محمد رسول‌اف، کارگردان «دانه انجیر مقدس»، از روستایی دفاع کرد. تهیه‌کننده فیلم نیز اعلام کرد نامه‌هایی به ژولیت بینوش، رئیس هیئت داوران کن، نوشته شده تا فیلم را از جشنواره حذف کنند.
حاشیه جشنواره اسرائیلی
پس از اکران، خبری منتشر شد مبنی بر اینکه «زن و بچه» در جشنواره فیلم حیفا در اسرائیل نمایش داده شده است. تهیه‌کننده، سیدجمال ساداتیان، این اتفاق را ناشی از اشتباه شرکت پخش فرانسوی فیلم دانست و تأکید کرد در قرارداد، حضور در جشنواره‌های اسرائیلی ممنوع شده بود.
اظهارات جنجالی کارگردان
سعید روستایی در مراسم اکران مردمی فیلم گفت: «فعلاً کامنت‌های خوب بگذارید و از فیلم تعریف کنید تا بعد… فعلاً نظر منفی ندهید…». این اظهارات با واکنش گسترده کاربران شبکه‌های اجتماعی مواجه شد و برخی آن را درخواست برای سانسور نقد تعبیر کردند.
انتقادات تند منتقدان داخلی
در نشست نقد و بررسی فیلم در خانه علوم انسانی، منتقدان به شدت به فیلم تاختند. علیرضا بلیغ گفت فیلم «توأمان ضد زن و ضد مرد» است و شخصیت زن را «احمق و ساده‌لوح» نشان می‌دهد که برخلاف آثار قبلی روستایی، کنشگر نیست. نقد دیگری نیز به آشفتگی روایت و حجیم بودن داستان اشاره کرد و گفت فیلم می‌خواهد همه چیز بگوید اما در نهایت هیچ هدفی را محقق نمی‌کند.
اختلاف بر سر اصلاحیه‌ها
در آستانه اکران عمومی، شایعاتی درباره اعمال ۳ اصلاحیه بر فیلم منتشر شد. تهیه‌کننده آن را تکذیب کرد و گفت همان نسخه کن روی پرده می‌رود.
واکنش مخاطبان: قطبی و دوگانه
واکنش تماشاگران عادی نیز بسیار متفاوت بود. در انجمن‌هایی مانند نی‌نی‌سایت، برخی آن را «ارزش دیدن» و «تکان‌دهنده» توصیف کردند. در مقابل، برخی دیگر آن را «ضعیف‌تر از آثار قبلی روستایی» و «پر از سوراخ‌های داستانی» دانستند. یکی از کاربران نوشت: «اونقدر که تبلیغ می‌کردن نه، نسبت به بقیه فیلمای کارگردانش ضعیف‌تر بود». برخی نیز از بازی پریناز ایزدیار و پرداخت به جزئیات روانشناختی تعریف کردند.
«زن و بچه» یکی از نمونه‌های بارز فیلم‌هایی است که در تقاطع سیاست، هنر و اجتماع قرار می‌گیرند و به همین دلیل، قضاوت درباره آن‌ها دشوار می‌شود. ساختار روایی فیلم، بر پایه یک تراژدی زنجیره‌ای بنا شده است: یک تصمیم کوچک، به بحرانی بزرگ منجر می‌شود. این الگو، در آثار اجتماعی سینمای ایران سابقه دارد، اما روستایی آن را با فشار روانی مستمر ترکیب کرده است.
بازی پریناز ایزدیار یکی از نقاط قوت اصلی فیلم است. ایزدیار در نقش مهناز، زنی میان فشارهای خانوادگی و اجتماعی، توانسته شکنندگی و استیصال را باورپذیر منتقل کند. اما نقد وارد شده به شخصیت‌پردازی او نیز جدی است: برخی منتقدان معتقدند مهناز کنشگری فعال ندارد و بیشتر قربانی تصمیم‌های دیگران است.
حضور فیلم در جشنواره کن، از منظر استراتژی بین‌المللی، یک دستاورد محسوب می‌شود. اما این حضور، به دلیل مجوز دولتی فیلم، آن را در معرض انتقاد گروهی از فیلمسازان مستقل قرار داد. این تنش، بازتابی از شکاف موجود در میان سینماگران ایرانی درباره رابطه با نهادهای رسمی است.
حاشیه جشنواره اسرائیلی نیز نشان داد که در عصر دیجیتال، کنترل مسیر پخش بین‌المللی فیلم برای تهیه‌کنندگان ایرانی چقدر دشوار است. حتی با وجود بند ممنوعیت در قرارداد، اشتباه شرکت پخش می‌تواند بحران رسانه‌ای ایجاد کند.
در نهایت، «زن و بچه» فیلمی است که بحث درباره وضعیت زنان در ایران را به سطحی تازه برد. اما اینکه این بحث چقدر سازنده است یا تکرار کلیشه‌های قبلی، پرسشی است که پاسخ آن به زاویه دید مخاطب بستگی دارد.
💬 دیدگاه‌ها ۱
«زن و بچه» سعید روستایی واقعاً واکنش‌های قطبی درست کرده! شما جزو طرفدارهاش بودید یا منتقدهاش؟ چرا؟