پرش به محتوا

مستند «گشت روح»: روایت سربازان سیاه‌پوستی که هر روز خاطرات ویتنام را زندگی می‌کنند

اخبار روز 🕒 ۵ دقیقه مطالعه 👁 ۱,۲۸۹ بازدید
صحنه‌ای از مستند گشت روح درباره سربازان سیاه‌پوست ویتنام

مستند «گشت روح» به کارگردانی جی.ام. هارپر، داستان نخستین تیم عملیات ویژه تمام‌سیاه‌پوست ارتش آمریکا در جنگ ویتنام را روایت می‌کند؛ سربازانی که برای کشوری جنگیدند که در خانه حقوقشان را انکار می‌کرد و خاطرات یک مأموریت در سال ۱۹۶۸ هنوز رهایشان نکرده است.

به گزارش سینماتک، مستند «گشت روح» (Soul Patrol) به کارگردانی جی.ام. هارپر، پرده از فصلی کمترشناخته‌شده از تاریخ نظامی آمریکا برمی‌دارد: نخستین تیم عملیات ویژه تمام‌سیاه‌پوست در جنگ ویتنام. این فیلم که بر اساس خاطرات اد امانوئل، یکی از اعضای این تیم، ساخته شده، سربازانی را دنبال می‌کند که پنجاه سال پس از جنگ، هنوز بار سنگین خاطرات و آسیب‌های روانی ناشی از مأموریت‌هایشان را با خود حمل می‌کنند. امانوئل در فیلم می‌گوید: «من هر روز از زندگی‌ام آن مأموریت را دوباره زندگی می‌کنم. ما از جنگ جان سالم به در بردیم، اما آرامشی در کار نبود» .

گشت روح؛ نخستین تیم شناسایی تمام‌سیاه‌پوست

در طول جنگ ویتنام، ارتش آمریکا از تیم‌های کوچک شناسایی دوربرد (LRRP) برای نفوذ به پشت خطوط دشمن و ردیابی مسیرهای تدارکاتی و مواضع نیروهای ویت‌کنگ استفاده می‌کرد. این تیم‌ها شش تا هشت نفره بودند و گاهی روزها در عمق خاک دشمن می‌ماندند. شانس انتخاب سربازان سیاه‌پوست برای چنین مأموریت‌های حساسی در ارتشی که هنوز گرفتار تبعیض نژادی بود، بسیار کم بود. اما یک تیم تمام‌سیاه‌پوست از این مانع عبور کرد: تیم ۲/۶ از گروهان F، هنگ ۵۱ پیاده‌نظام .

این تیم که اعضایش عمدتاً نوجوانانی پرشور و ماجراجو بودند، در سال ۱۹۶۸ به ویتنام اعزام شدند. اد امانوئل که در آن زمان تنها ۱۷ سال داشت، بعدها خاطرات خود و هم‌رزمانش را در کتابی با عنوان «گشت روح» منتشر کرد. مستند هارپر بر اساس همین کتاب ساخته شده و تلاش می‌کند داستان آن‌ها را روایت کند .

مأموریتی که هرگز پایان نیافت

هسته اصلی Trauma فیلم، مأموریتی در تابستان ۱۹۶۸ است که تیم را به منطقه کو چی، پایگاه مستحکم ویت‌کنگ در شمال غربی سایگون، فرستاد تا شبکه تونل‌های گسترده‌ای را که در حملات تت نقش مهمی داشتند، نقشه‌برداری کنند. امانوئل در فیلم توضیح می‌دهد که چگونه تیمشان زیر باران خمپاره و در حالی که جوخه‌های کامل ویت‌کنگ در رفت‌وآمد بودند، مخفی ماندند. به گفته او، فرمانده دشمن به آن‌ها رحم کرد: «آن‌ها می‌دانستند ما آنجا هستیم. فرماندهشان رحم کرد» .

اما آن‌ها نتوانستند این لطف را جبران کنند. مأموریتشان این بود که دقیقاً گزارش دهند چه دیده‌اند و سپس بی‌سر و صدا خارج شوند. به محض دور شدن آن‌ها، نیروهای آمریکایی حملات هوایی و توپخانه‌ای را روی آن موضع آغاز کردند. سپس عامل نارنجی بر منطقه پاشیده شد و جنگل انبوه را به زمین بایر تبدیل کرد. احساس گناه بازماندگان از آن روز به بعد رهایشان نکرد .

جنگ در دو جبهه

برای سربازان سیاه‌پوست، خدمت در ویتنام مبارزه‌ای در دو جبهه بود: یکی علیه دشمنی که ارتش آمریکا آن‌ها را برای کشتنش فرستاده بود، و دیگری علیه تصویری از خودشان که نابرابری را در خانه توجیه می‌کرد. در حالی که اعتراضات ضدجنگ و جنبش حقوق مدنی در آمریکا اوج می‌گرفت و مارتین لوتر کینگ جونیور ترور شده بود، این سربازان برای کشوری می‌جنگیدند که همچنان حقوق اولیه‌شان را انکار می‌کرد .

فیلم با کنار هم گذاشتن تصاویر آرشیوی ناآرامی‌های داخلی آمریکا و فیلم‌های خانگی سوپر ۸ که خود سربازان در ویتنام گرفته‌اند، این تناقض عاطفی را به تصویر می‌کشد. در آن فیلم‌های سوپر ۸، جوانان سیاه‌پوست را می‌بینیم که بازی می‌کنند، ورق‌بازی می‌کنند و ژست‌های کاراته می‌گیرند؛ تصاویری که با بازسازی دراماتیک لحظات دشوار مأموریتشان تضاد تکان‌دهنده‌ای می‌سازد .

مستند «گشت روح»: روایت سربازان سیاه‌پوستی که هر روز خاطرات ویتنام را زندگی می‌کنند - تصویر مقاله - اخبار روز

دیدار دوباره و رویارویی با گذشته

مستند «گشت روح» با گردهمایی دوباره بازماندگان تیم در یک هتل در فلوریدا در سال ۲۰۲۴ آغاز می‌شود؛ دیداری که به گفته سازندگان، آخرین گردهمایی آن‌ها خواهد بود. هارپر این لحظات را با دوربینی نزدیک و در قاب‌هایی سیاه‌وسفید ثبت کرده است؛ چهره‌های فرسوده مردانی که خاطرات مشترکشان هنوز زنده است. همسران این سربازان نیز در بخشی از فیلم درباره زندگی با مردانی صحبت می‌کنند که جنگ هرگز رهایشان نکرده است .

هارپر درباره رویکردش می‌گوید: «من باید راهی پیدا می‌کردم تا گذشته و حال را در هم بیامیزم، چون آن‌ها خودشان این‌گونه تجربه‌اش می‌کنند. گاهی با اد صحبت می‌کردم که ۷۸ سال داشت، اما در واقعیت احساس می‌کردم با نوزده‌ساله‌ای صحبت می‌کنم که هنوز در ویتنام است» .

استقبال منتقدان و جوایز

«گشت روح» نخستین بار در جشنواره فیلم ساندنس ۲۰۲۶ به نمایش درآمد و جایزه بهترین کارگردانی بخش مستند آمریکایی را از آن خود کرد. این فیلم سپس در جشنواره‌های متعددی از جمله True/False، Full Frame و ساراسوتا نمایش داده شد و جایزه اصلی بخش مستند جشنواره ساراسوتا را دریافت کرد. کمپانی Kino Lorber حقوق پخش شمال آمریکا را به دست آورده و اکران سینمایی آن از نوامبر ۲۰۲۶ آغاز شده است .

منتقدان این فیلم را تحسین کرده‌اند. نیویورک تایمز آن را «تکان‌دهنده و صادقانه» توصیف کرده و لس‌آنجلس تایمز نوشته است: «حتی اگر مستندهای زیادی درباره واقعیت‌ها و هزینه‌های ویتنام دیده باشید، هرگز چنین محاسبه‌ای هوشمندانه را ندیده‌اید» .

جمع‌بندی

«گشت روح» صرفاً یک مستند جنگی نیست؛ پرتره‌ای از بقا، حافظه و هزینه‌های ماندگار جنگی است که از کسانی که آن را جنگیدند، خواسته شد تا بجنگند. فیلم با تکیه بر تصاویر آرشیوی نادر، فیلم‌های خانگی خود سربازان و گفتگوهای صمیمانه با آن‌ها و همسرانشان، داستانی را روایت می‌کند که نیم قرن پنهان مانده بود. امانوئل و هم‌رزمانش شاید از ویتنام بازگشته باشند، اما ویتنام هرگز آن‌ها را ترک نکرد.

مستند «گشت روح» درباره چیست؟

این مستند داستان نخستین تیم عملیات ویژه تمام‌سیاه‌پوست ارتش آمریکا در جنگ ویتنام را روایت می‌کند و پنجاه سال بعد، بازماندگان آن را در یک گردهمایی دنبال می‌کند.

کارگردان «گشت روح» کیست؟

جی.ام. هارپر کارگردان این مستند است که برای آن جایزه بهترین کارگردانی بخش مستند آمریکایی جشنواره ساندنس ۲۰۲۶ را دریافت کرد.

چرا این تیم «گشت روح» نامیده شد؟

این نام اشاره‌ای به موسیقی سول دارد که سربازان گوش می‌دادند، اما در عین حال طعنه‌آمیز است: در موقعیت‌های مرگ و زندگی، روح آن‌ها هم به اندازه جسمشان در خطر بود.

مستند «گشت روح» چه زمانی اکران شده است؟

این فیلم نخستین بار در ساندنس ۲۰۲۶ نمایش داده شد و اکران سینمایی محدود آن از نوامبر ۲۰۲۶ در آمریکا آغاز شده است.

صابر کاظمی
صابر کاظمی
نویسنده

کارشناس ارشد جامعه شناسی و سابقه فعالیت در حوزه رسانه و مطبوعات و آشنایی با محافل ادبی و هنری و نقد و بررسی کتاب و فیلم

💬 دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.

✍️ ارسال دیدگاه

آن هیو سوپ با شکست تام هنکس و جک بلک تاریخ‌ساز شد

آن هیو سوپ با شکست تام هنکس و جک بلک تاریخ‌ساز شد

مشاهده خبر ←